Ματαράγκα

Ματαράγκα

Η Ματαράγκα βρίσκεται στη Μακρυνεία Αιτωλοακαρνανίας κι είναι το μεγαλύτερο σήμερα σε πληθυσμό χωριό της περιοχής. Καταλαμβάνει έκταση 50 περίπου τ. χλμ. και απλώνεται προς όλα τα σημεία του ορίζοντα. Ανατολικά φτάνει μέχρι το συνοικισμό της Αγίας Μαρίνας (πρώην Χασάναγα), ο οποίος ανήκει διοικητικά σ` αυτή και τη χωρίζει με τη Γραμματικού ο χείμαρρος του Μπογλάστη. Δυτικά συνορεύει με τις Παπαδάτες. Βόρεια κατεβαίνει μέχρι τον κάμπο και σε μικρή απόσταση από την Τριχωνίδα. Νότια σκαρφαλώνει στον Αράκυνθο σχεδόν μέχρι το ξωκλήσι της Παναγίας. Με την κατασκευή του δρόμου στη δεκαετία του 1880 επί Χαριλάου Τρικούπη, το χωριό απλώθηκε κατά μήκος του δρόμου. Στη Ματαράγκα ανήκουν και οι οικισμοί της Αγίας Μαρίνας και του Παλαιοπλατάνου, ξεχωριστών κοινοτήτων παλιότερα.

Ιστορικά στοιχεία

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι κάτοικοι της περιοχής είχαν καταφύγει πάνω στο Ζυγό όπου έχτισαν τα σπίτια τους, φτιάχνοντας συνοικισμούς και χωριά. Αυτό φαίνεται στην περίπτωση των Παπαδαταίων που κατοικούσαν στις Παλαιοπαπαδάτες (Παλιοχώρι), της Γραμματικούς που κατοικούσαν στην Παλαιογραμματικού, οι Γαβαλιώτες στην Παλαιογαβαλού κ.λ.π. Το ίδιο φαίνεται να συνέβαινε και με την περίπτωση της Ματαράγκας. Οι περισσότεροι από τους μετέπειτα κατοίκους της οποίας, πρέπει να ζούσαν και αυτοί πάνω στο Ζυγό, κυρίως στον Παλαιοπλάτανο.
Οι Τραγουλαίοι ήταν οι παλιότεροι κάτοικοι του χωριού. Λέγεται μάλιστα ότι ο Γεώργιος Τραγουλιάς, ο πρώτος που εγκαταστάθηκε εκεί, έμεινε για ένα διάστημα στην κουφάλα ενός μεγάλου πλατάνου, αφού τη διαμόρφωσε έτσι ώστε να είναι κατοικήσιμη. Ο πλάτανος υπάρχει μέχρι σήμερα και είναι πράγματι τεράστιος, ενώ η κουφάλα του είναι όσο ένα μικρό δωμάτιο. Πριν την Επανάσταση αλλά και κατά τη διάρκειά της δρα στην περιοχή ο κλέφτης καπετάνιος Γιάννης Τραγουλιάς, γεννημένος στον Παλαιοπλάτανο και κατά μια εκδοχή παλιότερος του Δημήτρη Μακρή. Ο Γιάννης Τραγουλιάς ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες που προσέφερε, προάγεται το 1825 στο βαθμό του χιλίαρχου με αίτηση του Ανδρέα Ίσκου και με απόφαση της Προσωρινής Διοίκησης της Ελλάδος.
Όπως αναφέρει η παράδοση, οι καπεταναίοι του Ζυγού σε συμπαράσταση προς τους πολιορκημένους Μεσολογγίτες συνεννοήθηκαν να πιάσουν τις νότιες πλαγιές του βουνού και για αντιπερισπασμό να χτυπήσουν τους Τουρκοαιγυπτίους από πίσω. Επειδή οι συγκεντρωθέντες ήταν λίγοι, για να δώσουν την εντύπωση περί του αντιθέτου, έβγαλαν τα κύπρια από τα ζώα και άρχισαν να τα χτυπούν την ώρα της εξόδου.
Μετά την έξοδο του Μεσολογγίου Μεσολογγίτες, Σουλιώτες και άλλοι αγωνιστές που έφυγαν από το Μεσολόγγι άρχισαν να εποικίζουν τις περιοχές αυτές και ιδιαίτερα τον Παλαιοπλάτανο. Αναφέρεται το όνομα του Μεσολογγίτη Αθανασούλα Σαλάππα.

Το 1836 ιδρύεται ο δήμος Μακρυνείας. Η Ματαράγκα γίνεται έδρα του Δήμου μέχρι το 1865, οπότε με το από 7.7.1865 Διάταγμα (Φ.Ε.Κ. 35/1865) μετετέθη η πρωτεύουσα του Δήμου Μακρυνείας από τη Ματαράγκα στη Γαβαλού. Ο Δήμος Μακρυνείας θα διαλυθεί το 1912 και η Ματαράγκα από τότε θα αποτελέσει ξεχωριστή κοινότητα.

Στα χρόνια της Μικρασιατικής καταστροφής το χωριό είχε την τύχη όχι μόνο να φιλοξενήσει, αλλά και να κατοικήσουν σ` αυτό, πρόσφυγες Μικρασιάτες, άνθρωποι ανώτεροι, άνθρωποι ανήσυχοι, άνθρωποι εργατικοί - δημιουργικοί, που έδωσαν άλλη πνοή, άλλο χρώμα, άλλη μορφή στο χωριό. Ξεσπιτωμένοι, ξεκληρισμένοι, μη έχοντας που την κεφαλήν κλίναι, έδωσαν δείγματα και παραδείγματα του πολιτισμού τους, του επιπέδου τους. Ίδρυσαν συλλόγους αθλητικούς, μορφωτικούς, πολιτιστικούς. Ο αθλητικός σύλλογος, που υπάρχει σήμερα με το όνομα "Αράκυνθος", ιδρύθηκε στα 1824 απ` αυτούς. Άλλοι σύλλογοι ξεφύτρωσαν και παρέες μουσικόφιλων, που κάτι άφησαν και σε μας, απ` τα ωραία εκείνα τραγούδια τους.

Η Ματαράγκα γνώρισε μεγάλη εμπορική ακμή μέχρι το 1940 και υπήρξε το κυριότερο καπνεμπορικό κέντρο της περιοχής Στα χρόνια της Κατοχής και η Ματαράγκα γεύτηκε τη λαίλαπα του φασισμού. Το καλοκαίρι του 1943 οι αντάρτες σκοτώνουν ένα Γερμανό στα Πλατάνια. Οι Γερμανοί αντιδρούν βάζοντας φωτιά στα χωριά της Μακρυνείας. Θύμα τους κι η Ματαράγκα. Πολλοί από τους κατοίκους της περιοχής βρίσκουν καταφύγιο στο βουνό, κυρίως στον Παλαιοπλάτανο.

Μετά την απελευθέρωση και μέχρι τη δεκαετία του `60 γνώρισε και πάλι μεγάλη ακμή. Από τη δεκαετία αυτή και ύστερα το κύμα της εσωτερικής μετανάστευσης, που είναι η αιτία ερήμωσης της ελληνικής υπαίθρου, πλήττει και τη Ματαράγκα. Ευτυχώς πάντως λιγότερο από άλλες περιοχές της χώρας. Έτσι ο πληθυσμός της, αν και φθίνων κειμένεται σήμερα κοντά στους 2.000 κατοίκους και η Ματαράγκα μαζί με το Νεοχώρι είναι οι μεγαλύτερες κοινότητες της επαρχίας Μεσολογγίου.
Σήμερα ο αριθμός των δημοτών αγγίζει τις 2.000 παραμένοντας η μεγαλύτερη πληθυσμιακά κοινότητα της Μακρυνείας και συγκεντρώνοντας τη μεγαλύτερη εμπορική και γενικότερα οικονομική κίνηση.